ثبت ۱۰ هزار سوت‌زنی مالیاتی طی ۶ ماه


طی سال‌های اخیر شاهد بودیم که بر حوزه بیش از پیش افزایش یافته است. شاید بتوان گفت که یکی از اصلی ترین این موضوع کاهش درآمدهای نفتی و تلاش دولت برای کاهش اتکای خود به درآمدهای نفتی بوده است.

یکی از مواردی که همیشه از عوامل اقتصادی و فعال در افزایش درآمدهای مالیاتی مشخص شده است، عدم افزایش فشار مالیات بر بخش شفاف اقتصاد کشور است. به عبارت دولت باید تلاش کند تا با استفاده از ابزارها و ساختارهایی که می‌کند، با اقتصاد زیرزمینی برخورد و حجم مالیاتی را کاهش دهد.

در این میان یکی از محورهای اصلی که در حوزه فرار مالیاتی باید به آن توجه شود، فرارهای مالیاتی مربوط به حقوق افراد است. به منظور بررسی آخرین انجام شده در حوزه فرار مالیاتی در این مصاحبه با وحید عزیزی مدیر کل دفتر بازرسی و مبارزه با فرار مالیاتی و پولشویی سازمان امور مالیاتی گفتگو شده است.

ثبت ۱۰ هزار گزارش در سامانه سوت‌زنی مالیاتی در کمتر از شش ماه

تسنیم: در جلسه سازمان امور مالیاتی در آستانه هفته دولت، رئیس سازمان خبر از ثبت ۶ هزار مورد سوت‌زنی در سامانه سازمان امور مالیاتی خبر داد. کیفیت این موارد چگونه بوده است و تا چه حد به کشف فرارهای مالیاتی کمک کرده است؟

عزیزی: ابتدا باید توجه داشت که در حال حاضر وزارت اقتصاد نیز یک سامانه سوت‌زنی را ایجاد کرده است که با سامانه سازمان امور مالیاتی که از پیش وجود دارد و دستور آن از اسفندها صادر شده بود، متفاوت است. تعداد گزارشاتی که در سال جاری از این سامانه به دست آمده حدود ۱۰ هزار مورد است.

نکته اینجاست که عمده گزارشات مربوط به عدم استفاده از کارتخوان است. بخشی از گزارشات به دلیل در اطلاعات قابل مشاهده نیست. در گزارشات مربوط به عدم استفاده از دستگاه‌های کارتخوان نیز گزارشات مربوط به پزشکان، مطب‌ها و کلینیک‌های درمانی بیشتر گزارشات را تشکیل می‌دهند.

از بین گزارشاتی که مربوط به عدم استفاده از کارتخوان در مراکز درمانی است، آن مواردی است که اسم و آدرس دقیق مورد بررسی قرار می گیرند. در همین ارتباط با افراد مرتکب، گزارش می‌شود که علیه آنها ثبت شده است. همچنین به ادارات کل مالیات گزارشات اعلام می‌شود تا در زمان انجام در نظر گرفته شود که ورودی به کارتخوان فرد کل درآمد او نبوده است.

در برخی موارد از حسابرسی یا بازرسی استفاده می‌شود تا درآمد واقعی فرد و عددی که از طریق کارتخوان ثبت شده، مشخص شود. در موارد جدی‌تر نیز از ماده بازرسی ۱۸۱ قانون مالیات‌های مستقیم استفاده می‌شود که از کل اسناد و مدارک بازرسی می‌شود و قبلاً وجود دارد.

تبدیل برگه تشخیص ۱۳ میلیارد تومانی مالیات به ۲۳۰ میلیارد با گزارشات مردمی

عزیزی: از بین ۱۰ هزار موردی که در سامانه ثبت شده تعداد بسیار کمی مربوط به گزارشات دارای اطلاعات مهم و کامل بوده است. در برخی از گزارشات ایراداتی در صورت‌های افراد و یا کتمان درآمد جدید همراه با مستندات اعلام شده است. البته در مواردی گزارش اعلام شده اما مدارک با آن نبوده است.

به طور مثال شرکتی اعلام شده اما در گزارش فرار در نظر گرفته شده، تنها هشداری است در رابطه با این نام که نمی تواند پیش بینی کند. در بین موارد جدی که وجود داشت چند مورد گزارش به بازرسی و بررسی تراکنش ها شده است.

در دو مورد شاهد بودیم که با مبالغ بالا برگه تشخصی صادر شده است. در یکی از مواردی که در استان البرز بوده است، فرد عدد پایینی را به عنوان مالیات تعیین کرده است که به طور معمول به ۱۳ میلیارد تومان رسیده است، اما پس از بازرسی از دو شرکت مالیاتی در حدود ۱۱۰ میلیارد تومان است. برای آنها در نظر گرفته شده است که با جرایم مربوط به کتمان درآمد به دو برابر افزایش پیدا کرده و به حدود ۲۳۰ میلیارد تومان رسیده است.

نکته مهم این است که این ۲۳۰ میلیارد تومان مربوط به برگ تشخیص است و در مواردی که افراد معترض هستند، وارد روند رسیدگی خواهند شد. در نهایت با صدور برگ قطعی مالیات وارد فرآیند وصول خواهد شد. برنابراین در دستور العمل و ماده ۲۱۷ قانون مالیات‌های مالیات وصول ملاک خواهد بود و به تنهایی تشخیص نمی‌تواند برای افراد مستقیمی که گزارش ثبت کنند در نظر گرفته می‌شود.

در حالی که پس از وصول مالیات نیز کارگروه مربوطه باید تأثیر گزارش را بررسی کند چرا که ممکن است گزارشی باشد و در عین حال اداره کل مالیاتی هم پیگیر همان موضوع باشد. این فرآیند زمان‌بر خواهد بود و ممکن است تشخیص داده شود که گزارش ۵۰ درصدی را تحت تأثیر قرار داده است.

پاداش سوت‌زنی به این دلیل که وصولی پرداخت نشد اما به منظور ترویج این کار هدایی به گزارشاتی که کامل‌تر بوده، داده شده است.

تعداد زیادی از شرکت‌ها با وجود فعالیت‌نامه ارائه نمی‌کنند/ اعلامیه‌ای صادر خواهد شد

تسنیم: طی روزهای گذشته سازمان امور مالیاتی اعلام کرده است که از مجموع یک میلیون شرکت تنها حدود ۳۳۰ هزار شرکت اظهارنامه مالیاتی ارائه کرده است. در حالی که سازمان امور مالیاتی اعلام کرد که حدود ۶۰۰ هزار شرکت از پرداخت مالیات فرار کرده است. وضعیت این شرکت چگونه است؟

عزیزی: این موضوع نیازمند بررسی بیشتر است که در سازمان در حال پیگیری است. برخی از شرکت‌ها اساساً فعالیت‌هایی ندارند و ممکن است فعالیت‌هایی انجام شود که باید غیرقانونی خود را به عنوان معرفی کنند. در صورتی که این کار را انجام نمی دهد، یک اشتباه می شود.

ممکن است برخی از شرکت‌ها نیز تاریخ ثبت قدیمی داشته باشند که نسبت به تشکیل پرونده مالیاتی اقدام نکردند. اما برخی از این موارد نیز به شرکت‌هایی مربوط می‌شوند که بررسی حساب‌های بانکی و موارد دیگر، فعالیت‌هایی هستند که دارند. البته این موضوع نیز متفاوت است.

به این معنا که ممکن است یک شرکت آنقدر پایین باشد که اگر اظهارنامه معافیتی از مالیات یا برخی از خیریه‌ها ارائه کند، به عنوان شرکتی ثبت می‌شود که در این موارد نیز به صورت تصویری که اظهارنامه‌ای در مالیات‌های غیرقانونی و غیرقانونی نیز تأثیرگذار است. مواردی که معاف از پرداخت مالیات نیز موظف به ارائه اظهارنامه به سازمان امور مالی هستند.

مشخص است که تعداد قابل توجهی از شرکت‌ها را داریم که با وجود فعالیت‌های اقتصادی، اظهارنامه‌نامه ارائه نمی‌کند. با توجه به مواردی که سازمان امور مالیاتی در اختیار دارد برای این افراد اظهارنامه صادر می‌کند و بر اساس مطالب مالی انجام می‌شود. در مواردی که موارد دیگری شناسایی شوند، در هنگام اقدام هدف قرار خواهد گرفت.

موارد مشکوک پولشویی را به مرکز اطلاعات مالی اعلام می کنیم

تسنیم: یکی از مواردی که سازمان امور مالیاتی با آن مواجه است، پولشویی است. آخرینا مرکز اطلاعات مالی اعلام کرده است که از دستگاه‌های اجرایی کشور از جمله سازمان‌های امور مالیاتی انتظار دارد تا با توجه به نوع گزارشات خود را بیشتر به این مرکز ارائه دهد. وضعیت وضعیت شناسایی و ارسال گزارشات پولشویی در سازمان امور مالی چگونه است؟

عزیزی: بحث پولشویی با توجه به قانون جدید، مورد توجه قرار گرفته است و مرکز اطلاعات مالی نیز در آغاز فعالیت های جاری در برخی حوزه ها از جمله دبیرخانه شورای عالی مبارزه با پولشویی است. سازمان امور مالیاتی در مواردی که احساس می‌کند که به مرکز اطلاعات مالی مرتبط است، موارد مشکوک به پولشویی را می‌کند.

این موضوع نیازمند این است که گزارش روابط به صورت دقیق‌تری توسط مرکز اطلاعات مالی اعلام شود. در حقیقت باید مشخص شود که گزارش باید به چه نحوی صادر شود. که به صورت کلی گفته شود مورد قبول نیست. تا امروز نیز همکاری بین سازمان امور مالی و مرکز اطلاعات مالی وجود دارد.

همه گزارش‌هایی که از سوی مرکز اطلاعات مالی به سازمان امور مالی رسیده است، مواردی است که تعداد زیادی از گزارشات را شامل می‌شود. در مواردی نیز که اطلاعات تکمیلی مورد نیاز بوده است، سازمان امور مالی همکاری کاملی با مرکز اطلاعات مالی داشته است.

اگر احراز شود که فرد مرتکب پولشویی شود، دیگر نمی‌توان از مالیات اخذ کرد، چرا که مرتکب شده است. اما اگر مالیاتی را بدهی، می‌توانم مصداقی را به عنوان پولشویی در نظر بگیرم. گزارشات مشکوک به پولشویی که به سازمان امور مالی که به سازمان داده می‌شود، از نظر بانکی و سایر موارد مورد بررسی قرار می‌گیرد.

وجه اصلی اجرای پایانه‌های فروشگاهی پیوستن فعالان اقتصادی است/ شفافیت منجر به کاهش فرار مالیات می‌شود.

تسنیم: سال گذشته آغاز به کار ساماندهی دستگاه های کارتخوان در کشور بود. با توجه به اینکه این روند به پایان رسیده است، چه پیش بینی ای از کاهش فرار مالیاتی دارید؟

عزیزی: ابزارهای ساماندهی باعث شد تا نیمی از کارتخوان‌ها در کشور ساماندهی شود، اما برای اینکه مشخص شود که چه حدی باعث افزایش درآمدهای مالیاتی خواهد شد، باید منتظر ماند تا پاسخ به اظهارنامه‌های سال ۱۴۰۰ انجام شود اما چیزی که مشخص است این است که مشخص می‌شود. مودیان به ویژه در حوزه تخصصی افزایش چشمگیری داشته است.

سامانه مودیان دو بخش دارد. یک بخش مربوط به سیستم اجرایی و نرم افزاری است که مهیا شده است اما اجرای اصلی قانون پیوستن شرکت ها و فعالان اقتصادی به این سامانه تا از طریق آن صورتحساب های الکترونیکی صادر می شود. تصمیم ستاد اقتصادی دولت در مورد این موضوع نیز از مهر ماه آغاز خواهد شد.

در نتیجه در حال حاضر پیوستن فعالان اقتصادی از شرکت‌های بورسی آغاز و طی یک دوره دو ساله همه فعالان اقتصادی را شامل می‌شود. پس از این فرآیند شفافیت در نهایت را می‌توان دید در نتیجه کاهش مالیات‌های مالیاتی می‌شود.

تعیین جریمه قانون پایانه‌های فروشگاهی برای عدم استفاده از دستگاه کارتخوان

تسنیم: با توجه به سازمان امور مالیاتی در حوزه فرار مالیاتی پزشکان و برخی از مراکز درمانی و همچنین گزارشاتی که در این حوزه به سازمان امور مالیاتی ارسال شده است، آیا تا کنون تغییری در رفتار مالیاتی در این حوزه داده شده است؟

عزیزی: این مهم قابل سنجش نیست اما وظیفه سازمان امور مالیاتی این است که هشدارهای لازم را انجام دهند و از موارد مشکوک بازرسی کند. همچنین در موارد شاخصی برای بررسی تراکنش ها و حساب های بانکی افراد انجام شده است.

در مواردی نیز که برای ادارات کل مالیاتی محرض می شود که عدم استفاده از دستگاه کارتخوان رخ داده است، از جرائمی که در قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مودیان در نظر گرفته شده، استفاده خواهد شد. از سوی دیگر نیز سازمان نظام پزشکی باید به تکالیف خود عمل کنند تا مردم از این محل کمترین مشکل را داشته باشند.

سازمان مالیاتی از نظام سنتی به هوشمند

در حال حاضر سازمان امور مالی در یک شرایط قرار دارد. به این معنا که در حال تکمیل هوشمندسازی نظام مالیاتی هستیم و این شرایط همکاری همه دستگاه‌ها را دارند. در گام اول ساماندهی ابزارهای پرداخت و ایجاد سامانه مودیان انجام شد و گام دوم بحث تفکیک حساب‌های شخصی و تجاری را شامل می‌شود.

با اجرای این موارد در طرح‌های بی‌مدت تکمیلی مالیات بر سرمایه‌گذاری، ظرف دو سال آینده مالیاتی به‌طور قابل توجهی کاهش خواهد یافت.