چشمهایی که «عفونت» پس از جراحی اقتصادی را نمی بینند


چشمهایی که «عفونت» پس از جراحی اقتصادی را نمی بینند

تحریریه پارسینه| خرداد ماه امسال بود که روزنامه جمهوری اسلامی نوشت: گرانی بی‌حساب و کتاب، تورم بدون کنترل و افزایش لحظه‌ای قیمت ارز، حکایت از عدم مدیریت اوضاع اقتصادی توسط مدیرانی دارد که برای سر و سامان دادن سریع مشکلات مردم روی کار آمدند ولی اکنون با مطالبات به حق مردمی که از حداقل شرایط زندگی محروم شده‌اند، مواجه هستند.

نویسنده در ادامه می گوید: متأسفانه در چنین شرایطی، درک درستی نیز از کشش و تاب‌آوری مردم در زیر بار سنگین فشارها وجود ندارد و شاید به همین دلیل هم بود که نمایندگان مجلس که نوعاً از ترکیب همسو با دولت هستند، زبان به اعتراض علیه سیاستهای اقتصادی دولت گشوده و تریبون مجلس به صحنه مطالبه‌گری از دولت تبدیل شد.

از نگاه بسیاری از تحلیلگران، وقایع و التهابات امروز جامعه ایران که از اعتراضات به اغتشاش در برخی نقاط کشیده و متأسفانه موجب مرگ صدها نفر شده، بسیار دور از ذهن است که بخواهیم در حد مطالبه حقوق زنان از حجاب تا فعالیتهای آزاد اجتماعی آنان تقلیل داده و همسو با محافل افراطی مدعی شویم که انقلاب برهنگی براه افتاده است.

اساساً می شود ردپای این نا آرامی ها را به دلایل مختلف ربط داد که شاید یکی از مهمترین آنها وضعیت بسیار نگران کننده اقتصادی و مشکلات فراوان مردم در مسیر تأمین معیشت خود تلقی کرد. هر چند بر روی کاغذ جرقه اولیه بحران خونین و امنیتی این روزهای کشور مسئله مرگ مهسا امینی بود و آهسته آهسته کشته شدن چند نوجوان و کودک در پی نا آرامی ها بر آتش خشم معترضان دمید، اما اصل ماجرای نارضایتی ها را می توان در چگونگی مدیریت و کارنامه دولتمردان جستجو کرد.

در کنار عناصری همچون  تجزیه طلب، آشوبگران، عوامل دشمنان قسم خورده نظام و .. عامل اقتصاد بیمار را بهیچ عنوان نباید از دلایل بحران امروز ایران حذف و نادیده گرفت.

بسیاری از کارشناسان و متخصصان بارها به مدیریت اقتصادی و از جمله جراحی اقتصادی دولت رئیسی تاختند و هشدار دادند این مسیر نه تنها غلط بلکه موجب بحران خواهد شد. این هشدار از ابتدای سال جاری بارها به طرق مختلف به گوش دولتمردان رسید و اما گویی گوش شنوایی برای این ماجرا وجود نداشته و یا دست کم تخمین این حجم از نارضایتی برای مسئولان باور کردنی و قابل پیش بینی نبوده است.

سیاست‌هایی که قیمت کالاها را بین ۱۰۰ تا ۳۰۰ درصد افزایش داده، در مقابل افزایش حقوق ۱۰ تا حداکثر ۵۰ درصدی کارمندان، کارگران و بازنشستگان، نشان از تلاطم و بی‌ثباتی اجتماعی دارد که در این روزها با بروز صحنه‌هایی از اعتراضات مردمی در شهرهای مختلف، تصدیق شد و نشان داد ادامه سیاست جراحی اقتصادی دولت سیزدهم می‌تواند کار را از این هم که هست سخت‌تر کند.

محمود حبیبی می نویسد: این روزها به دلیل تحریم‌های خارجی و سوءتدبیر در مدیریت اقتصادی کشور، فشارهای زیادی به اقشار آسیب‌پذیر جامعه وارد شده است. وزارت اقتصاد نیز هیچ برنامه مدونی برای برون‌رفت از شرایط موجود ندارد و قیمت مواد اولیه و نیازهای ضروری مردم روزبه‌روز در حال افزایش است. این در حالی است که در آینه اسلام، فقر سزاوار نکوهش بوده و بسترساز کژاندیشی و برخی ناهنجاری‌های اجتماعی است. همچنین مجموعه‌ای از ناآرامی‌های روحی و جسمی در سطوح فردی و اجتماعی از آن زاییده می‌شود. بدین‌سان، فقر تهدیدی جدی برای ارزش‌های جامعه دینی است که ثبات آن را از بین می‌برد.

چرا هیچ کس از سران قوا با صراحت واکنشی به این امر تا کنون نشان نداده است؟ اینکه سیلی بر صورت بدخواهان نظام بزنیم و دندان مستکبرین را خُرد کنیم، از برهنگی دوری کنیم و عفاف پیشه کنیم بسیار هم خوب و متعالی، اما شکم گرسنه مردم با این سخنان و شعارها هرگز آرام نخواهد گرفت.

باید به دنبال عوامل موثر بر نارضایتی ها بود و فکر چاره و حل اصولی و جدی آنها تا بحران بدتر از این دامن جامعه، خانواده، اقتصاد و نظام را نگیرد.

همواره رهبر انقلاب به مسئولان درباره توسعه اقتصادی، دوری از دوقطبی شدن جامعه و جلوگیری از گسترش فقر هشدار داده اند.

مراجع تقلید هم بارها و بارها و حتی قبل از نا آرامی های اخیر درباره رسیدگی عاجل به وضعیت مردم هشدار و تذکر داده بودند. اما چیزی که مشاهده می شود، عدم توجه کافی به این هشدارهاست و اکنون برخی از نتیجه این سهل انگاریها در کف خیابان قابل مشاهده است.

چندی پیش آیت الله جوادی عاملی در ملاقات با یکی از میهمانانشان می گوید: پیامبر اسلام (ص) فرموده اند که خدایا به نان ما برکت بده و بین ما و آن جدایی نیفکن! زیرا اگر نان نباشد ما نمی توانیم نماز بخوانیم و روزه بگیریم. نان در این حدیث به معنای اقتصاد است. با اختلاس و نجومی، اقتصاد ساخته نمی شود و اگر اقتصاد سالم نباشد، خبری از دین نخواهد بود. در احادیث می خوانیم که هیچ تازیانه ای دردناک تر از فقر نیست و امروز این تازیانه پشت مردم را زخم کرده است و مسئولین باید برای رفع مشکلات تدبیری بیندیشند.

این تنها هشدار این مرجع عالیقدر نبوده و قبل از این هم بارها به مسئولان در خصوص رعایت حال مردم هشدار داده بودند.

از سوی دیگر آیت‌الله حسین نوری همدانی از مراجع تقلید چندی پیش درباره بحران اخیر اشاره کردند: بر مسئولان لازم است که به خواسته‌های مردم گوش دهند و مشکلات آن‌ها را حل نمایند و نسبت به حقوق آنان حساس باشند و باید توجه داشته باشند که حضرت امیرالمؤمنین (ع) فرمودند: «ستون دین همین مردم هستند» و این مردم بودند که در راه انقلاب از جان و مال خود گذشتند و همچنان پای آرمان امام و انقلاب ایستاده‌اند و هرگونه اهانت به مقدسات و تعرض به حقوق مردم عزیز و بیت‌المال محکوم است.

بنظر می رسد جراحی ناقص اقتصادی دولت ، تورم کمر شکن، عدم تعامل سازنده با کشورهای دارای اقتصاد قدرتمند و در نهایت فقر دیپلماسی قوی موجب شده امروز جامعه و مردم ایران از چند جهت تحت فشار مضاعف قرار گیرند و معلوم نیست با چه مهارت و ابزار و روشی قرار است این طغیان رنگ آرامش به خود ببیند.

حال که تصور می شود جراحی اقتصادی دولت منجر به عفونت شده، شاید بهتر از هر چیزی در قدم اول تغییر فوری در بدنه دولت و استفاده از نظرات و راهنمایی افراد دانشگاهی و متخصص توسط رئیس جمهور برای برون رفت از التهابات اخیر باشد.

چیزی که در نگاه دقیق مشخص است، یکپارچگی دولت و مجلس و حضور یکپارچه سیاسیونی که در افکار و عقیده با هم در یک جبهه قرار دارند، برای مردم ثمر و برکتی که مدعی آن بودند نداشته و یا دست کم قابل احساس و راستی آزمایی بهیچ وجه نیست، لذا استفاده از افراد با تجربه در هر سمت و سوی فکری برای احیای پیکر اقتصاد ایران در اولویت است.

بهبود شرایط اقتصادی خودبخود امنیت و عزت را برای مردم به ارمغان خواهد آورد، در غیر اینصورت «سیاهی و تباهی» حاصلِ لجاجت و ایستادگی در یک موضع، کمترین دست آوردِ اهمیت ندادن به خواست اکثریت و اندیشمندان و دلسوزان خواهد بود.